Kalima na Teneryfie

Przez /

Kalima na Teneryfie – wszystko, co musisz wiedzieć o saharyjskim pyle

Kalima na Teneryfie to jedno z najbardziej charakterystycznych zjawisk atmosferycznych występujących na Wyspach Kanaryjskich. Dla jednych jest tylko lekką mgłą unoszącą się nad oceanem, dla innych prawdziwym koszmarem utrudniającym oddychanie, prowadzenie samochodu czy nawet funkcjonowanie lotnisk.

W rzeczywistości kalima na Teneryfie jest znacznie bardziej skomplikowanym zjawiskiem niż mogłoby się wydawać. To ogromne masy pyłu mineralnego pochodzącego z Sahary, które potrafią pokonać tysiące kilometrów nad Atlantykiem. Naukowcy obserwowali przypadki, gdy saharyjski pył przemieszczał się przez ocean aż do Karaibów, Meksyku czy południowych stanów USA. (Instituto IZAÑA)

Dla mieszkańców Wysp Kanaryjskich kalima na Teneryfie jest częścią codzienności. Dla turystów bywa jednak ogromnym zaskoczeniem.

Czym jest kalima?

Kalima to zjawisko meteorologiczne polegające na występowaniu wysokiego stężenia pyłu i drobnych cząstek piasku zawieszonych w atmosferze. Pył ten pochodzi głównie z pustyni Sahara znajdującej się w północnej Afryce. (Calima Canarias)

Wbrew obiegowej opinii nie jest to zwykły piasek.

Atmosfera podczas kalimy zawiera:

  • pył mineralny,

  • cząstki gliny,

  • kwarc,

  • mikroskopijne fragmenty skał,

  • aerozole mineralne,

  • czasami również zanieczyszczenia przemysłowe transportowane przez masy powietrza. (Calima Canarias)

To właśnie te drobne cząsteczki powodują charakterystyczne:

  • mleczne niebo,

  • pomarańczowy lub żółtawy odcień atmosfery,

  • spadek widoczności,

  • pogorszenie jakości powietrza.

Skąd bierze się kalima na Teneryfie?

Sahara jest największą gorącą pustynią świata.

Każdego roku wiatr unosi do atmosfery setki milionów ton pyłu mineralnego. Gdy układ ciśnień nad Afryką i Atlantykiem ustawi się w odpowiedni sposób, wschodnie i południowo-wschodnie wiatry zaczynają transportować pył w kierunku Wysp Kanaryjskich. (AEMET)

Najsilniejsze epizody pojawiają się wtedy, gdy:

  • nad Afryką występują silne masy gorącego powietrza,

  • tworzą się układy wysokiego ciśnienia,

  • zmienia się kierunek pasatów.

W takich sytuacjach kalima na Teneryfie może pojawić się bardzo szybko, czasem w ciągu kilku godzin.

Dlaczego niebo staje się pomarańczowe?

Jednym z najbardziej widowiskowych efektów kalimy jest zmiana koloru nieba.

Dzieje się tak dlatego, że drobiny pyłu rozpraszają światło słoneczne.

Efekty mogą być spektakularne:

  • czerwone zachody słońca,

  • pomarańczowe niebo,

  • żółta poświata nad oceanem,

  • ograniczona widoczność nawet do kilku kilometrów. (Agencia Espacial Europea)

Podczas bardzo silnych epizodów mieszkańcy mówią wręcz o „marsjańskim krajobrazie”.

Czy kalima występuje tylko na Teneryfie?

Nie.

Kalima na Teneryfie jest jedynie częścią znacznie większego zjawiska.

Saharyjski pył regularnie dociera również do:

  • Gran Canarii,

  • Fuerteventury,

  • Lanzarote,

  • La Palmy,

  • La Gomery,

  • El Hierro,

  • Portugalii,

  • Hiszpanii kontynentalnej,

  • Francji,

  • Włoch,

  • Grecji.

W ekstremalnych przypadkach pył przelatuje przez cały Atlantyk i dociera do Karaibów, Meksyku oraz Stanów Zjednoczonych. (Instituto IZAÑA)

Kalima potrafi przelecieć cały Atlantyk

To jeden z najbardziej fascynujących faktów.

Naukowcy wielokrotnie obserwowali transport pyłu saharyjskiego na odległość nawet 8000 kilometrów. (Instituto IZAÑA)

Ogromne chmury pyłu przemieszczają się:

Sahara → Wyspy Kanaryjskie → Atlantyk → Karaiby → Meksyk → USA

Satelity regularnie rejestrują takie wydarzenia. (EU Space Policy)

Kiedy najczęściej występuje kalima na Teneryfie?

Kalima na Teneryfie może pojawić się o każdej porze roku.

Jednak statystycznie częściej obserwuje się ją:

  • zimą,

  • późną jesienią,

  • wczesną wiosną.

Najsilniejsze epizody zdarzają się często między grudniem a marcem. (GuideToCanaryIslands)

Nie oznacza to jednak, że latem nie występuje.

Latem również zdarzają się bardzo intensywne fale saharyjskiego pyłu połączone z upałami przekraczającymi 35°C. (Sur in English)

Jak długo trwa kalima?

To zależy od układu atmosferycznego.

Słaba kalima może utrzymywać się:

  • kilka godzin,

  • jeden dzień.

Silna kalima może trwać:

  • 3 dni,

  • 5 dni,

  • tydzień,

  • a sporadycznie nawet dłużej. (DA News)

Jak wpływa na temperaturę?

Kalima na Teneryfie bardzo często powoduje wzrost temperatur.

Powód jest prosty.

Masy powietrza przychodzą bezpośrednio znad Sahary.

W czasie silnej kalimy temperatury mogą wzrosnąć nawet o kilkanaście stopni względem normy. (Sur in English)

Niektóre epizody przynosiły temperatury:

  • 35°C,

  • 38°C,

  • a lokalnie nawet więcej. (iqair.com)

Wpływ kalimy na zdrowie

To temat niezwykle ważny.

Drobiny pyłu zawieszonego w powietrzu są bardzo małe.

Największe znaczenie mają:

Mogą one przedostawać się do układu oddechowego.

Najczęstsze objawy:

  • kaszel,

  • drapanie w gardle,

  • podrażnienie oczu,

  • pieczenie nosa,

  • uczucie suchości,

  • zmęczenie,

  • bóle głowy.

Kto powinien uważać najbardziej?

Szczególnie narażone są osoby:

  • chore na astmę,

  • cierpiące na POChP,

  • osoby starsze,

  • małe dzieci,

  • kobiety w ciąży,

  • alergicy.

Badania prowadzone na Wyspach Kanaryjskich wykazały zwiększone ryzyko hospitalizacji związanych z chorobami układu oddechowego podczas dni z intensywnym pyłem saharyjskim. (PubMed)

Czy można uprawiać sport podczas kalimy?

Przy słabej kalimie zwykle nie ma większego problemu.

Przy silnej zaleca się ograniczenie:

  • biegania,

  • trekkingu,

  • jazdy rowerem,

  • intensywnych treningów.

AEMET regularnie ostrzega przed wysiłkiem fizycznym podczas epizodów wysokiego stężenia pyłu. (AEMET)

Kalima a loty samolotów

Tak.

Kalima na Teneryfie może wpływać na ruch lotniczy.

Największym problemem jest ograniczona widoczność.

Podczas bardzo intensywnych epizodów zdarzały się:

Najbardziej znanym przykładem był wyjątkowo silny epizod w 2020 roku, który doprowadził do poważnych zakłóceń w ruchu lotniczym na Wyspach Kanaryjskich. (AEMET)

Kalima a samochody

Jeżeli wynajmujesz auto na Teneryfie, szybko zauważysz skutki.

Na karoserii pojawia się:

  • żółty nalot,

  • czerwony pył,

  • warstwa drobnego kurzu.

Po opadach deszczu może wystąpić tak zwany:

Krwawy deszcz

To deszcz zmieszany z pyłem saharyjskim, pozostawiający brunatne ślady na samochodach, balkonach i oknach. (thesun.co.uk)

Kalima a ocean

Wiele osób zastanawia się, czy kalima wpływa na wodę.

Tak.

Pył osiada również na powierzchni Atlantyku.

Naukowcy uważają, że część minerałów zawartych w saharyjskim pyle może stanowić źródło składników odżywczych dla organizmów morskich. (AEMET)

Kalima a rolnictwo

Wpływ jest zarówno pozytywny, jak i negatywny.

Pozytywy:

  • dostarczanie minerałów do gleby,

  • naturalne nawożenie.

Negatywy:

  • uszkodzenia delikatnych upraw,

  • stres cieplny roślin,

  • większe zapotrzebowanie na wodę. (AEMET)

Kalima a energia słoneczna

To temat, o którym mało kto mówi.

Pył osiadający na panelach fotowoltaicznych może obniżać ich wydajność.

Ponadto zmniejsza ilość promieniowania docierającego do powierzchni ziemi. (AEMET)

Kalima a astronomia na Teneryfie

Na Teneryfie znajdują się jedne z najważniejszych obserwatoriów astronomicznych świata.

Kalima wpływa również na obserwacje nieba.

Pył zwiększa rozpraszanie światła oraz pogarsza przejrzystość atmosfery. (arxiv.org)

Jak sprawdzić, czy nadchodzi kalima?

Najlepiej śledzić komunikaty:

AEMET publikuje specjalne prognozy dotyczące napływu pyłu saharyjskiego. (AEMET)

Czy kalima jest niebezpieczna?

Dla większości zdrowych osób nie.

Jest jednak bardzo uciążliwa.

Przy wyjątkowo silnych epizodach zaleca się:

  • pozostanie w pomieszczeniach,

  • zamknięcie okien,

  • picie większej ilości wody,

  • ograniczenie wysiłku fizycznego,

  • używanie masek filtrujących przy dużym stężeniu pyłu. (canarianweekly.com)

Ciekawostki o kalimie

  • Kalima na Teneryfie może obniżyć widoczność nawet do około 1–3 km. (Canary Conditions)

  • Najbardziej narażone są zwykle Lanzarote i Fuerteventura ze względu na bliskość Afryki. (canarianweekly.com)

  • Chmury pyłu mogą mieć długość ponad 1300 km. (Agencia Espacial Europea)

  • Saharyjski pył potrafi przebyć około 8000 km nad Atlantykiem. (Instituto IZAÑA)

  • Zjawisko jest monitorowane przez satelity ESA, Copernicus i AEMET. (EU Space Policy)

  • Kalima może wpływać na transport lotniczy, morski, zdrowie i produkcję energii słonecznej. (AEMET)

FAQ – Kalima na Teneryfie

Czy kalima na Teneryfie występuje cały rok?

Tak. Może pojawić się o każdej porze roku, choć częściej obserwowana jest zimą oraz na początku wiosny.

Ile trwa kalima na Teneryfie?

Najczęściej od jednego do kilku dni, ale zdarzają się dłuższe epizody.

Czy podczas kalimy można się opalać?

Można, jednak wysoka temperatura i słaba jakość powietrza mogą powodować większe zmęczenie organizmu.

Czy loty są odwoływane przez kalimę?

Przy bardzo silnych epizodach mogą występować opóźnienia i przekierowania lotów.

Czy kalima jest groźna dla dzieci?

Zdrowe dzieci zwykle przechodzą ją bez większych problemów, jednak przy wysokich stężeniach pyłu zaleca się ograniczenie aktywności na zewnątrz.

Czy kalima dociera do Europy?

Tak. Saharyjski pył regularnie dociera do Hiszpanii kontynentalnej, Portugalii, Francji, Włoch, a czasem nawet dalej.

Czy kalima może dolecieć do Ameryki?

Tak. Naukowcy wielokrotnie potwierdzili transport saharyjskiego pyłu przez Atlantyk aż do Karaibów, Meksyku i USA. (Instituto IZAÑA)

Zobacz także

Jeżeli interesuje Cię Kalima na Teneryfie, koniecznie przeczytaj również:

Kalima na Teneryfie

Przydatne linki dla turystów na Teneryfie

Przewijanie do góry